Na tej stronie rodzice znajdą informacje na temat uczenia się przez całe życie w Niemczech i w Polsce.
Uczenie się przez całe życie w Niemczech
Każdy, kto w Niemczech chce się kształcić w wieku dorosłym, staje przed ważnymi pytaniami: Jakie są możliwości dalszego kształcenia? Jakie dyplomy można zdobyć? Jakie instytucje mają odpowiednią ofertę i jak zorganizowany jest ten system?
Poniższy przegląd zawiera wstępne informacje na temat uczenia się przez całe życie w Niemczech.
Jakie są formy kształcenia dorosłych?
Kształcenie dorosłych w Niemczech ma zróżnicowaną strukturę i dzieli się przede wszystkim na następujące obszary:
- Kształcenie zawodowe: Izby Przemysłowo-Handlowe (Industrie- und Handelskammer, IHK) oraz Izby Rzemieślnicze (Handwerkskammer, HWK), szkoły zawodowe, a także prywatne instytucje edukacyjne oferują programy od kursów dostosowujących kwalifikacje, przez przekwalifikowanie i specjalizacje, aż po szkolenia podnoszące kwalifikacje. Obejmują one tytuły takie jak mistrz, specjalista ds. gospodarki lub ekonomista, które są uznawane przez państwo i otwierają różnorodne możliwości awansu oraz perspektywy na stanowiska kierownicze lub samozatrudnienie. W zależności od rodzaju działania uzyskuje się certyfikaty lub uznane dyplomy ukończenia szkoleń.
- Ogólne kształcenie ustawiczne: Uniwersytety ludowe (Volkshochschulen, VHS) stanowią najważniejszą, obejmującą cały kraj ofertę ogólnego kształcenia dorosłych. Oferują one szerokie spektrum kursów, np. w zakresie języków, edukacji politycznej, zdrowia, kultury i kompetencji cyfrowych, przy czym szkoły muzyczne uzupełniają kształcenie przez całe życie w zakresie edukacji kulturalnej. Oferty są zazwyczaj łatwo dostępne, zlokalizowane w pobliżu miejsca zamieszkania i niedrogie. Zazwyczaj nie prowadzą one do uzyskania formalnych dyplomów, ale do uzyskania zaświadczeń o uczestnictwie.
- Kształcenie w ramach drugiej ścieżki: szkoły wieczorowe, kolegia i inne placówki oferują możliwość uzupełnienia wykształcenia, np. uzyskania świadectwa ukończenia szkoły ponadpodstawowiej (Mittlerer Schulabschluss, MSA) lub matury ogólnej (Abitur).
- Kształcenie ustawiczne na poziomie wyższym: Wyższe szkoły i uniwersytety oferują studia podnoszące kwalifikacje, kursy certyfikacyjne lub studia w trybie zaocznym, które prowadzą do uzyskania certyfikatów wyższych szkół lub dyplomów akademickich.
Oferty kształcenia dorosłych są dostępne zarówno w instytucjach publicznych, jak i prywatnych. Oferta edukacyjna może być zorganizowana w trybie stacjonarnym, niestacjonarnym lub w trybie studiów podyplomowych.
Kto jest odpowiedzialny za kształcenie dorosłych?
Kształcenie dorosłych w Niemczech ma charakter zdecentralizowany i jest realizowane dzięki współpracy różnych podmiotów. Ramy prawne są częściowo ustalane na szczeblu federalnym, zwłaszcza w zakresie promocji zatrudnienia i doskonalenia zawodowego.
Za konkretny kształt i wspieranie kształcenia dorosłych odpowiedzialne są przede wszystkim kraje związkowe. Regulują one podstawy prawne, wspierają instytucje kształcenia ustawicznego, w szczególności uniwersytety ludowe (Volkshochschulen, VHS), oraz opracowują programy mające na celu wzmocnienie uczenia się przez całe życie.
Gminy często odgrywają kluczową rolę jako podmioty prowadzące uniwersytety ludowe (Volkshochschulen, VHS) i zapewniają ofertę edukacyjną w pobliżu miejsca zamieszkania. Ponadto izby, takie jak Izby Przemysłowo-Handlowe (Industrie- und Handelskammer, IHK) oraz Izby Rzemieślnicze (Handwerkskammer, HWK), są odpowiedzialne za organizację egzaminów i certyfikacji w zakresie doskonalenia zawodowego.
Oferta edukacyjna jest realizowana przez wiele publicznych i prywatnych instytucji edukacyjnych.
Jakie są koszty i jakie są możliwości dofinansowania?
Koszty kształcenia dorosłych różnią się w zależności od oferty i organizatora.
Kursy w uniwersytetach ludowych (Volkshochschule, VHS) są zazwyczaj niedrogie, podczas gdy szkolenia zawodowe lub studia podyplomowe mogą wiązać się z wyższymi opłatami. Publiczne oferty edukacyjne mogą być częściowo bezpłatne.
Istnieją różne możliwości uzyskania wsparcia finansowego:
- Stypendium Aufstiegs-BAföG
- Dofinansowanie przez Federalną Agencję Pracy (Bundesagentur für Arbeit)
- Premie edukacyjne i programy krajowe
- Wsparcie ze strony pracodawcy
Jakie oferty edukacyjne są dostępne dla osób starszych?
Również w starszym wieku istnieje wiele możliwości dalszego kształcenia. Oferty te są skierowane specjalnie do osób starszych i sprzyjają zarówno rozwojowi osobistemu, jak i uczestnictwu w życiu społecznym.
W Niemczech ważną rolę odgrywają akademie dla seniorów, specjalne programy w uniwersytetach ludowych ludowych (Volkshochschule, VHS) oraz oferty edukacyjne uczelni wyższych. Wiele uniwersytetów oferuje tzw. programy „Studium generale” lub studia dla słuchaczy, które umożliwiają udział w zajęciach bez formalnych warunków wstępnych.
Oferta obejmuje między innymi:
- kursy językowe
- Kursy kulturowe i historyczne
- Edukację zdrowotną
- Umiejętności cyfrowe
- Tematy społeczne i polityczne
Na pierwszym planie nie jest tu zdobywanie formalnych dyplomów, ale aktywny udział w życiu społecznym, wymiana doświadczeń z innymi oraz rozwój osobisty.
Oferty edukacyjne są często łatwo dostępne i można z nich korzystać w sposób elastyczny.
Więcej informacji
https://www.bildungsserver.de/bildung-weltweit/erwachsenenbildung-24_ger.html
Niemiecki serwer edukacyjny oferuje kompleksowy przegląd kształcenia dorosłych w Niemczech, w tym struktur, podmiotów oferujących usługi oraz trendów.
https://www.volkshochschule.de
Oficjalna strona Niemieckiego Związku Uniwersytetów Ludowych (Deutscher Volkshochschul-Verband) zawierająca informacje na temat oferty kursów, programów i lokalizacji uniwersytetów ludowych.
https://www.arbeitsagentur.de/karriere-und-weiterbildung
Federalna Agencja Pracy (Bundesagentur für Arbeit) informuje o doskonaleniu zawodowym, zmianie zawodu i powrocie do pracy, a także o możliwościach uzyskania wsparcia i pomaga w znalezieniu odpowiednich rozwiązań.
https://www.wissensdurstig.de
Portal informacyjny Federalnego Stowarzyszenia Organizacji Seniorów (Bundesarbeitsgemeinschaft der Seniorenorganisationen, BAGSO) poświęcony edukacji osób starszych. Zawiera przegląd ofert edukacyjnych dla osób starszych oraz informacje na temat edukacji seniorów.
https://mbjs.brandenburg.de/bildung/lebenslanges-lernen.html
Portal kraju związkowego Brandenburgii zawierający informacje na temat strategii, programów i ofert w zakresie uczenia się przez całe życie i doskonalenia zawodowego.
https://www.ihk.de
Izby Przemysłowo-Handlowe (Industrie- und Handelskammer, IHK) udzielają informacji na temat doskonalenia zawodowego, kwalifikacji zawodowych (np. Fachwirt) oraz egzaminów i usług doradczych.
https://www.handwerkskammer.de
Izby rzemieślnicze (Handwerkskammer, HWK) oferują informacje na temat szkoleń w rzemiośle, w szczególności na temat kształcenia mistrzowskiego i innych możliwości uzyskania kwalifikacji.
https://www.oderland-spree.de/de/bildung/weitere-bildungsangebote
Portal informacyjny Regionalnej Wspólnoty Planowania Oderland-Spree poświęcony kształceniu dorosłych w powiatach Märkisch-Oderland i Oder-Spree oraz w mieście Frankfurt (Oder).
Uczenie się przez całe życie w Polsce
Każdy, kto w Polsce chce kontynuować naukę w wieku dorosłym, staje przed ważnymi pytaniami: jakie są możliwości dalszego kształcenia? Jakie dyplomy można uzyskać? Jakie instytucje oferują odpowiednie programy i jak zorganizowany jest ten system?
Poniższy przegląd zawiera wstępne informacje na temat uczenia się przez całe życie w Polsce.
Jakie są formy kształcenia dorosłych?
Kształcenie dorosłych w Polsce ma zróżnicowaną strukturę i dzieli się przede wszystkim na następujące obszary:
- Kształcenie zawodowe: Kwalifikacje zawodowe są oferowane w szczególności w ramach kursów kwalifikacyjnych (KKZ), w szkołach policealnych oraz przez publiczne i prywatne instytucje edukacyjne. Kursy te umożliwiają zdobycie poszczególnych kwalifikacji zawodowych, które mogą stopniowo prowadzić do uzyskania pełnego dyplomu zawodowego. Ponadto dostępne są oferty przekwalifikowania, specjalizacji i dostosowania do nowych wymagań zawodowych.
- Kształcenie ustawiczne: Oferty w zakresie kształcenia ustawicznego są realizowane przez różne instytucje, w tym ośrodki kultury, biblioteki, uczelnie wyższe oraz prywatne placówki edukacyjne. Obejmują one np. kursy językowe, umiejętności cyfrowe, edukację zdrowotną lub zajęcia kulturalne. Oferty te są często łatwo dostępne i zazwyczaj nie prowadzą do uzyskania formalnych dyplomów, lecz do otrzymania zaświadczeń o uczestnictwie.
- Kształcenie uzupełniające: Szkoły dla dorosłych oferują możliwość uzupełnienia wykształcenia, w szczególności uzyskania matury, która otwiera dostęp do studiów wyższych.
- Kształcenie ustawiczne na poziomie wyższym: uczelnie wyższe i uniwersytety oferują studia podyplomowe, kursy certyfikacyjne, a także studia w niepełnym wymiarze godzin i studia równoległe do pracy. Prowadzą one do uzyskania certyfikatów uczelni wyższych lub dyplomów akademickich.
Oferty kształcenia dorosłych są dostępne zarówno w instytucjach publicznych, jak i prywatnych. Oferta edukacyjna może być zorganizowana w trybie stacjonarnym, niestacjonarnym lub równoległym do pracy.
Kto odpowiada za kształcenie dorosłych?
Kształcenie dorosłych w Polsce jest w przeważającej mierze regulowane na szczeblu państwowym. Właściwe Ministerstwo Edukacji określa podstawowe warunki ramowe, standardy edukacyjne oraz wymagania egzaminacyjne, definiując w ten sposób strukturę systemu kształcenia ustawicznego.
Treść programów nauczania opiera się na jednolitych wytycznych obowiązujących w całym kraju, zwłaszcza w przypadku formalnych ofert edukacyjnych, takich jak szkoły dla dorosłych lub kursy kwalifikacji zawodowych. Za organizację i realizację odpowiadają władze regionalne oraz gminne (powiat i gmina). Przejmują one kluczowe zadania, takie jak finansowanie, organizacja i udostępnianie publicznych placówek edukacyjnych.
Egzaminy przeprowadza Centralna Komisja Egzaminacyjna (CKE) oraz regionalne komisje egzaminacyjne, które zapewniają jednolite standardy. Dodatkowo uczelnie wyższe, urzędy pracy oraz prywatne instytucje edukacyjne przyczyniają się do realizacji i dalszego rozwoju kształcenia dorosłych.
Jakie są koszty i jakie są możliwości dofinansowania?
Koszty kształcenia dorosłych różnią się w zależności od oferty i podmiotu.
Publiczne oferty edukacyjne są często bezpłatne lub wiążą się z niewielkimi opłatami. Natomiast oferty prywatnych instytucji edukacyjnych, a także specjalistyczne kursy lub kierunki studiów mogą być płatne.
W zakresie wsparcia finansowego istnieją różne możliwości dofinansowania:
- Programy wsparcia urzędów pracy
- Państwowe świadczenia pomocowe
- Regionalne programy wsparcia
- Wsparcie ze strony pracodawców
Jakie oferty edukacyjne są dostępne dla osób starszych?
Również w starszym wieku w Polsce istnieje wiele możliwości dalszego kształcenia. Oferty te są skierowane specjalnie do osób starszych i wspierają zarówno rozwój osobisty, jak i uczestnictwo w życiu społecznym.
Kluczową rolę odgrywają Uniwersytety Trzeciego Wieku. Często mają one formę stowarzyszeń lub są powiązane z uczelniami wyższymi oraz instytucjami kulturalnymi.
Oferta obejmuje między innymi:
- kursy językowe
- Kursy kulturowe i historyczne
- edukację zdrowotną
- Umiejętności cyfrowe
- Tematy społeczne
Na pierwszym planie nie jest tu zdobywanie formalnych dyplomów, ale aktywny udział w życiu społecznym, wymiana doświadczeń z innymi oraz rozwój osobisty.
Oferty edukacyjne są często łatwo dostępne i można z nich korzystać w sposób elastyczny.
Więcej informacji
https://www.gov.pl/web/edukacja/ksztalcenie-zawodowe-i-uczenie-sie-przez-cale-zycie2
Oficjalna strona polskiego Ministerstwa Edukacji zawierająca informacje na temat kształcenia zawodowego i uczenia się przez całe życie.
https://psz.praca.gov.pl
Oficjalny portal publicznych służb zatrudnienia zawierający informacje na temat doskonalenia zawodowego, przekwalifikowania i możliwości uzyskania dofinansowania.
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informacje na temat państwowych świadczeń i programów wsparcia dla rodzin oraz uczestnictwa w życiu społecznym.