Na tej stronie rodzice znajdą informacje dotyczące edukacji przedszkolnej w Niemczech i w Polsce.
Edukacja przedszkolna w Niemczech
Każdy, kto szuka opieki nad dzieckiem w Niemczech, staje najpierw przed wieloma pytaniami: Jakie są formy opieki? Jak zorganizowany jest ten system? Jak zapisać dziecko i jakie koszty ponoszą rodzice?
Poniższy przegląd odpowiada na te pytania i przedstawia ogólny zarys systemu opieki nad dziećmi w Niemczech.
Jakie formy opieki nad dziećmi istnieją w Niemczech?
Edukacja przedszkolna w Niemczech obejmuje różne formy:
- Żłobek (Kinderkrippe): dla dzieci poniżej trzeciego roku życia (0-3 lata).
- Przedszkole (Kindergarten): dla dzieci w wieku od trzech lat do momentu rozpoczęcia nauki w szkole.
- Ośrodek opieki dziennej (Kita): ogólne określenie placówek łączących funkcje żłobka i przedszkola.
- Dzienny opiekun (opiekunka/opiekun): opieka w małych grupach w atmosferze rodzinnej, głównie w prywatnym gospodarstwie domowym opiekuna.
Zasadniczo rodzice, o ile są dostępne miejsca, mają prawo wyboru, gdzie chcą, aby ich dziecko było pod opieką.
W Niemczech istnieje prawo do miejsca w placówce opieki nad dziećmi dla dzieci, które ukończyły pierwszy rok życia. Przed tym okresem prawo to również przysługuje, jeśli sytuacja rodzinna wymaga opieki dziennej nad dzieckiem.
Kto odpowiada za organizację?
W Niemczech organizacja opieki nad dziećmi należy do zadań samorządów lokalnych (Gemeinden, Städte, Landkreise) i jest realizowana przez różne podmioty:
- Placówki gminne
- Organizacje charytatywne i placówki kościelne (np. Caritas, Diakonie, AWO, DRK)
- Inicjatywy rodziców
- Podmioty prywatne
Podstawy prawne są uregulowane na szczeblu federalnym w Kodeksie socjalnym (SGB VIII). Kraje związkowe konkretyzują te wytyczne poprzez własne ustawy dotyczące placówek opieki nad dziećmi. Określają w nich w szczególności warunki ramowe dotyczące finansowania i standardów jakości oraz opracowują programy nauczania dla wczesnej edukacji.
Jakie są godziny opieki?
Rok opieki w placówkach opieki dziennej nad dziećmi jest dostosowany do roku szkolnego i zazwyczaj rozpoczyna się późnym latem (w sierpniu lub wrześniu).
Placówki są zazwyczaj otwarte przez cały rok, z ustalonymi okresami zamknięcia, na przykład podczas wakacji letnich lub między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem.
Godziny otwarcia różnią się w zależności od placówki, ale często mieszczą się w przedziale od wczesnego rana (ok. 6:00 lub 7:00) do późnego popołudnia (ok. 17:00 lub 18:00). Rzeczywisty czas opieki zależy od indywidualnych potrzeb rodziców i może się różnić w zależności od umowy o opiekę. Często oferowane są miejsca na pół dnia, w niepełnym wymiarze godzin lub na cały dzień.
Jak zapisać dziecko do żłobka/przedszkola?
Zazwyczaj rodzice zapisują dziecko bezpośrednio do wybranej placówki opieki dziennej (np. za pomocą formularza lub podczas osobistej rozmowy). W niektórych gminach rejestracja odbywa się za pośrednictwem centralnego portalu internetowego.
Do rejestracji zazwyczaj potrzebne są:
- akt urodzenia dziecka
- zaświadczenie o zameldowaniu
- dowody osobiste rodziców
- zaświadczenia o szczepieniach lub stanie zdrowia
O przydziale miejsc opieki decyduje gmina lub dana placówka. Podczas tego procesu mogą być brane pod uwagę takie kryteria, jak wiek dziecka, odległość od miejsca zamieszkania, aktywność zawodowa rodziców lub obecność rodzeństwa. Ponieważ popyt często przewyższa podaż, mogą powstać listy oczekujących. Dlatego zaleca się ubieganie się o miejsce z odpowiednim wyprzedzeniem, najlepiej co najmniej sześć miesięcy przed planowanym rozpoczęciem opieki.
Po otrzymaniu potwierdzenia przyznania miejsca w placówce zazwyczaj odbywa się rozmowa kwalifikacyjna w placówce. Następnie zawierana jest umowa o opiekę między rodzicami a przedszkolem. Przed rozpoczęciem regularnych zajęć następuje okres adaptacyjny, który trwa zazwyczaj od jednego do kilku tygodni i służy stopniowemu oswajaniu się dziecka z nowym otoczeniem.
Jakie koszty ponoszą rodzice?
Składki rodzicielskie za opiekę nad dziećmi zależą od danego kraju związkowego i właściwej gminy.
W niektórych krajach związkowych obowiązują przepisy dotyczące zwolnienia z opłat. W Brandenburgii zwolnienie z opłat dotyczy:
- dzieci od ukończonego trzeciego roku życia do momentu rozpoczęcia nauki w szkole (§ 17a KitaG)
- rodziny pobierające świadczenia socjalne (np. zasiłek obywatelski, dodatek mieszkaniowy lub dodatek na dziecko) (§ 50 ust. 1 KitaG)
- rodziny o rocznym dochodzie netto do 35 000 euro (§ 50 ust. 2 KitaG)
Ponadto w Brandenburgii obowiązuje jednolity w całym kraju limit opłat rodzicielskich dla rodzin o rocznym dochodzie netto od 35 000 euro do 55 000 euro (§ 51 KitaG).
Niezależnie od tego mogą pojawić się dodatkowe koszty, zwłaszcza związane z wyżywieniem (opłata za posiłki), a także wycieczkami lub ofertami specjalnymi.
Dodatkowe informacje
Federalny portal informacyjny poświęcony wczesnej edukacji i opiece nad dziećmi.
https://mbjs.brandenburg.de/kinder-und-jugend/kindertagesbetreuung.html
Portal kraju związkowego Brandenburgii dotyczący ram prawnych i kosztów opieki dziennej nad dziećmi w Brandenburgii.
https://www.oderland-spree.de/de/bildung/kita-schule
Portal informacyjny Regionalnej Wspólnoty Planowania Oderland-Spree poświęcony przedszkolom i szkołom w powiatach Märkisch-Oderland i Oder-Spree oraz w mieście Frankfurt (Oder).
Edukacja przedszkolna w Polsce
Każdy, kto szuka placówki opieki nad dziećmi w Polsce, staje na początku przed wieloma pytaniami: Jakie są formy opieki? Jak zorganizowany jest ten system? Jak zapisać dziecko i jakie koszty ponoszą rodzice?
Poniższy przegląd odpowiada na te pytania i przedstawia ogólny zarys systemu opieki nad dziećmi w Polsce.
Jakie formy opieki nad dziećmi istnieją w Polsce?
Edukacja przedszkolna w Polsce obejmuje następujące formy opieki:
- Żłobek: dla dzieci w wieku od 6 miesiąca życia do 3 lat.
- Klub dziecięcy: rodzinna forma opieki nad małymi dziećmi w wieku od 1 do 3 lat.
- Przedszkole: dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat.
- Opiekun dzienny: opieka w małych grupach do 5 dzieci w atmosferze rodzinnej, głównie w prywatnym domu opiekuna.
Dzieci w wieku od 3 do 6 lat mają prawo do miejsca w placówce przedszkolu.
Dzieci w wieku sześciu lat podlegają z reguły obowiązkowi przedszkolnemu. Obowiązkowe przygotowanie przedszkolne (tzw. „Zerówka”) może być realizowane w przedszkolu lub oddziałach przedszkolnych przy szkołach podstawowych. Rodzice mają obowiązek zgłosić dziecko do placówki i zapewnić jego regularne uczęszczanie na zajęcia.
Zasadniczo rodzice, o ile są dostępne miejsca, mają prawo wyboru placówki, gdzie chcą, aby ich dziecko było objęte opieką.
Kto odpowiada za organizację?
Opieka nad dziećmi w Polsce jest organizowana głównie przez gminy.
Istnieją:
- placówki gminne
- podmioty kościelne i fundacje
- podmioty prywatne
Podstawy prawne dotyczące opieki nad dziećmi w Polsce są uregulowane na szczeblu krajowym w kilku aktach prawnych. W przypadku dzieci poniżej trzeciego roku życia obowiązuje w szczególności ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Wychowanie przedszkolne dzieci powyżej trzeciego roku życia jest uregulowane w prawie oświatowym, w szczególności w ustawie oświatowej.
Jakie są godziny opieki?
Rok opieki w przedszkolu jest dostosowany do roku szkolnego i rozpoczyna się 1 września.
Przedszkola publiczne są zazwyczaj otwarte przez cały rok, z ustalonymi terminami ferii.
Standardowe godziny otwarcia w placówka publicznych zazwyczaj od 6:00 lub 7:00 rano do malsymalnie 17. Godziny otwarcia w placówkach prywatnych mogą się różnić.
Dzienne godziny opieki wynoszą często od 5 do 10 godzin, w zależności od placówki i potrzeb rodziców. Żłobki i kluby dla dzieci muszą zapewnić opiekę do 10 godzin dziennie, a przedszkola do 5 godzin dziennie.
Jak zapisać dziecko do żłobka/przedszkola?
Zazwyczaj rodzice zapisują dziecko bezpośrednio do wybranej placówki opieki dziennej, najczęściej składając wniosek do kierownictwa placówki. W niektórych gminach rejestracja odbywa się za pośrednictwem centralnego portalu internetowego.
Zazwyczaj wymagane są:
- numer PESEL dziecka
- adres zameldowania
- zaświadczenie o zatrudnieniu rodziców
O przyznaniu miejsc opieki decyduje dana placówka lub gmina. Pod uwagę mogą być brane takie kryteria, jak wiek dziecka, odległość od miejsca zamieszkania, aktywność zawodowa rodziców lub obecność rodzeństwa. Ponieważ popyt może przewyższać podaż, zaleca się, aby starać się o miejsce opieki z odpowiednim wyprzedzeniem.
Po otrzymaniu potwierdzenia przyznania miejsca w placówce opieki zazwyczaj odbywa się spotkanie organizacyjne z placówką. Następnie zawierana jest umowa o opiekę. Przed rozpoczęciem regularnych zajęć odbywa się okres adaptacyjny, który umożliwia dziecku stopniowe przejście do nowego środowiska.
Jakie koszty ponoszą rodzice?
Opłaty za opiekę nad dziećmi zależą od danej gminy oraz rodzaju placówki.
W publicznych przedszkolach dzieci w wieku od 3 do 6 lat mają zapewnionych co najmniej pięć godzin opieki dziennie bezpłatnie. Za dodatkowe godziny opieki są pobierane opłaty.
Opieka nad dziećmi poniżej trzeciego roku życia w żłobkach lub klubach dziecięcych jest zazwyczaj płatna. Wysokość opłat ustala dana gmina i może się ona różnić.
W określonych warunkach rodziny mogą otrzymać wsparcie finansowe lub dotacje, na przykład w ramach państwowych programów rodzinnych.
Niezależnie od tego mogą pojawić się dodatkowe koszty, zwłaszcza związane z wyżywieniem (opłaty za posiłki), a także wycieczkami lub ofertami specjalnymi.
Dodatkowe informacje
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informacje polskiego Ministerstwa Rodziny dotyczące opieki nad dziećmi.
https://www.gov.pl/web/edukacja
Informacje polskiego Ministerstwa Edukacji na temat systemu przedszkolnego.
https://www.gov.pl/web/rodzina/co-robimy-wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi
Informacje polskiego Ministerstwa Edukacji na temat świadczeń wsparcia dla rodzin z dziećmi.